Хрватска официјално стана членка на ЕУ во 2013 година, откако во 2004 година стана кандидат. Денес, по 13 години членство, првичниот бран поддршка за Европа стивнува. Сè попопуларни стануваат политичарите кои барем номинално изразуваат анти-ЕУ реторика, како Зоран Милановиќ. Пред нешто повеќе од 10 години влегувањето се окарактеризираше како пат напред и почеток на изградба на нова, “суверена Хрватска” разурната по војната, како дел од процесот на оддалечување од Балканот. Истиот пат по распадот на Југославија го помина Словенија, а Хрватска тргна по нејзините стапки.
Иако медиумите се преполни со пофални зборови кон европската политика и реторика дека допрва треба да се приближиме до “европските вредности”, генерално не е објавена кохерентна анализа за тоа што се случило од влегувањето наваму. За духот што тогаш владееше доволно зборува исечок од весниците од 2011 година:
Така, од одлучувањето за влез на Хрватска во ЕУ народот беше исклучен. Зошто? Поради страв на политичката елита дека референдумот би можел да пропадне. А стравот е оттаму што таа елита веќе единаесет години народот го измамува. Му раскажува бајки за Европската унија, но не му кажува за тоа како моќните земји на ЕУ Хрватска досега ја ускратија толку што и покрај сите неволји Убавата наша денес би била во солидна состојба да го немаше тоа ускратување, да не станевме колонија.
Како што е познато, хрватските банки се санирани со околу 87 милијарди куни, а потоа на странците продадени за околу шест милијарди куни! Од тие банки веќе со години сопствениците земаат огромни, милијардски профити и во најтешка криза, а хрватското стопанство го цедат со високи камати, многу повисоки отколку во нивните матични земји.*
Самиот процес на интеграција во ЕУ имаше значајни последици. Еден од условите беше девастација на преостанатиот индустриски сектор, како бродоградбата. Сервилната олигархија споена со странските интереси го прави тоа без отпор, уништувајќи сектори кои произведуваа вредност.
Влегувањето во НАТО во 2008 година го зацврсти патот на Хрватска како дел од западниот блок под контрола на САД. Нестабилниот Балкан му беше важен на запад за да не го препуштат на руското влијание, па од Хрватска направија база за своите интереси, што за земјата имаше катастрофални последици.
Истовремено, влегувањето во ЕУ под владата на наводниот анти-ЕУ реторичар Зоран Милановиќ ја отвори земјата за поголемо пустошење. Освен индустријата, уништено е и локалното земјоделство. Денес земјата со најплодни почви во Европа увезува земјоделски производи од земји како Холандија, кои не можат да конкурираат на плодната рамница на Панонската низина особено со инвестиција во нови технологии.
Денес, 2026., можеме да кажеме дека мнозинството суверенитет исчезна. Речиси сите банки се во посед на австриски и италијански капитал. Дури и медиумите ги поседуваат странски конгломерати. Односот на извозот и увозот изнесува 57.8%, што значи дека Хрватска речиси дупло повеќе увезува отколку што извезува. Индустриските капацитети се минимални, а поголемиот дел од трговските ланци се во австриска и германска сопственост. Работникот својот труд му го плаќа на владејачката класа во Виена или Берлин. Сите важни одлуки се носат во Брисел, Вашингтон и Берлин.
Илузија на Европската унија и закрепнување на Хрватска
Многумина ќе речат дека Европа ни помогна. Имаме појаки пасоши, слободно движење и ЕУ фондови. Меѓутоа, реалноста е поинаква. За секое евро што Хрватска ќе го прими, плаќа повеќе во буџетот на ЕУ преку ДДВ, данок на добивка и трговски дефицити. Тоа е кружен тек кој им користи на изведувачите на работи од ЕУ. Правилата за набавка им погодуваат на компаниите со седиште во ЕУ, особено германските и австриските. Хрватските градежни компании стануваат подизведувачи; профитот и стручноста се враќаат во центарот. Државниот буџет планира постоење околу следниот циклус на финансирање на ЕУ, не развивајќи независни фискални капацитети; стануваат писатели на апликации за бесповратни средства за Брисел.
Туризам и недвижности
Чест аргумент е убавото крајбрежје и рекордните посети. Но, австрискиот/германскиот капитал поседува хотелиерски ланци, платформи и авиокомпании. Тоа е хиперсезонска несигурност со ниски плати, која создава работни места во услужниот сектор, а не индустриски капацитети. Ги надувува цените на недвижностите, ги тера локалното население од градовите, ја уништува околината и локалните економии, претворајќи го крајбрежјето во сезонска колонија. Во Пула и други места на крајбрежјето протестите на локалците завршуваа со апсења.
Задолжување
Аргументот дека кредитот може да ја поправи економијата ја прикрива реалноста: потрошувачка поттикната од долг. Кредитите ги издаваат банки во странска сопственост (Intesa, Erste). Долгот се должи ним. Увезуваме потрошувачка, а не производство – германски автомобили, австриски апарати, холандски производи. Трговскиот дефицит расте, а личниот должнички балон се заканува да експлодира во следната криза, што ќе доведе до масовни оврзи од страна на странски банки.
Што ЕУ не поправи?
Суверенитет и индустриски капацитети. Демографија.
Некогаш силната бродоградба е демонтирана според правилата на ЕУ. Уделот на производството во БДП е намален. Земјоделството е преплавено со евтин, субвенциониран увоз од ЕУ, а локалните земјоделци изумираат. Енергетскиот сектор е доминиран од унгарски (МОЛ/ИНА) и италијански (ЕНИ) компании. Банките и автопатите се во странска сопственост. Младите и квалификуваните работници и понатаму емигрираат. “Закрепнувањето” не го запре одливот на мозоци бидејќи не создаде работни места со висока вредност.
Колонијален економски модел во една реченица:
Хрватска се “опорави” како платформа за туризам и услуги и потрошувачки пазар за клучната стока на ЕУ, финансирана со долг од клучните банки на ЕУ, изградена со средства на ЕУ кои се враќаат на клучните изведувачи на работи од ЕУ.
Политички механизам: Штифтунзи и “демократија”
“Хрватски” сабор
Постои посебен механизам преку кој овој полуколонијален модел се одржува во живот. Модерниот хрватски сабор нема ниту една партија која ги застапува интересите на работничката класа или сопствените хрватски интереси. Сите можат да се врзат со фондации поврзани со германските политички опции: ХДЗ со Konrad Adenauer Stiftung (ЦДУ), СДП со Friedrich Ebert Stiftung (СПД), а Можеме со Heinrich Böll Stiftung (Зелени). Оваа поврзаност не е тајна, но е премолчан факт зошто е така.
Како германскиот империјализам дејствува преку фондации е слабо познато. Целата политичка сцена е конструирана да спречи создавање каква било алтернатива. Граѓанското општество и НВО-а се финансирани од странски фондации кои кооптираат млади активисти и ги насочуваат кон “европските вредности”. Фондациите ја тренираат политичката елита во своите школи за да ја направат сервилна на западниот империјализам.
Психолошко оружје: Национализмот како средство за масовна хипноза
Големите знамиња, репрезентацијата и годишнините служат за маскирање на едноставната вистина: Хрватска е земја без суверенитет, подложна на одлуките на Брисел, Вашингтон и Берлин. Хрватскиот сабор само ги ратификува законите однадвор. Ситуацијата не е алармантна како во Босна, но е слична и во другите земји од поранешна Југославија.
Додека Југославија беше земја со развиена индустрија: бродоградба, автомобилска индустрија (Србија, Босна), производство на оружје, алуминиум, голем домашен пазар од преку 20 милиони луѓе, неврзана надворешна политика која ѝ овозможуваше трговија со двата блока, сопствена развојна банка и контрола врз кредитите, слободно движење и заедничка инфраструктура во целиот регион без граници, и сето тоа на база на планирана економија во сопственост на работничката класа. И покрај сите мани на Југославија, таа претставуваше далеку поголем напредок за нашите земји на овие простори отколку било што некогаш во историјата, каде традиционално сме на раскрсница на империјални сили кои се натпреваруваат за парчиња колач на Балканот додека домашното население страда во тешки услови.
Многумина имаат мислење дека ситуацијата ќе се поправи само ако луѓето кои доаѓаат на функции се поспособни и помалку корумпирани. Но токму статусот на Хрватска како небитна периферна земја, а исто важи и за Србија и сите останати земји на полуостровот, е таков што таа и не може да се избори со империјалистичките пирании и ѝ останува единствено да танцува помеѓу разните владетели. Па така Хрватска е европска и НАТО, додека Србија е руска и контра западните вредности и Европската унија. Меѓутоа, сите овие поделби служат само за една работа, а тоа е да ја разединат југословенската работничка класа која веќе традиционално покажа дека е способна сама да се избори за суверенитет во јуначката НОБ. Распадот на таа земја е она што го имаме денес.
Образованата младина заминува во Германија или Ирска. Работникот ги обвинува имигрантите или Србите. Активистот се придружува на невладина организација и работи на финансиран проект. Апатичните следат спорт, се опиваат, скролаат TikTok. Секој е притисочен вентил кој ја распрснува револуционерната енергија.
Што е алтернативата? Кон суверена, социјалистичка Хрватска во Балканска федерација!
Нашите избори често се претставуваат како опција помеѓу ЕУ и сиромашна, изолирана националистичка држава. Излегувањето од ЕУ само би го променило режимот во нешто поблиско до Србија, каде империјалните сили се борат за контрола. Единствената алтернатива е онаа што постоеше пред војните: суверена социјалистичка федерација на балканските народи. Таа би претставувала заеднички пазар од 20+ милиони луѓе на рамноправни народи, планирана размена на ресурси, колективна одбрана и општествена сопственост над клучните сектори под работничка контрола. Балканската федерација социјалистичка би била дел од Европската социјалистичка федерација каде наместо конкуренција на националните елити владее соработка на работничкиот народ.
Нашата задача не е носталгија, туку изградба на револуционерна партија која може да ја оствари оваа визија. Ако ја гледате вистината во овие зборови, вашето место е со нас во изградбата на таа партија која може да стави крај на оваа колонијална фарса.
