Фајловите на Епстин ни даваат нешто невообичаено. Никогаш досега сме немале таков увид, иако делумен и нерамномерен, во внатрешното функционирање на капиталистичката класа.
Протечените Панамски документи во 2016 година и Рајските документи една година подоцна ни овозможија краток поглед. Видовме како светските капиталисти тајно ги префрлаат своите пари преку граници и на мали острови, каде што можат да избегнат даноци и надзор.
Повремено, добиваме увид и во огромната „ротирачка врата“ што ги пренесува луѓето меѓу државните функции и приватниот сектор. Оваа практика е толку вообичаена што никој повеќе не се обидува да ја крие. Таа претставува прифатена врска помеѓу капиталистите и нивните политички претставници.
Како пример погледнете ја Британија. Во последниве години, скандалот „Спајкопс“, случајот со Џими Савил, соборувањето на владата на Лиз Трас и заканите од активни генерали дека нема да се покоруваат на влада предводена од Корбин, фрлија светлина врз мрачните задкулисни простории населени од владејачката класа.
Но, ова се поединечни случаи. Значењето на фајловите на Епстин е во тоа што тие го откриваат процесот како континуирана и меѓусебно поврзана целина. Тие ни го покажуваат општественото ткиво низ кое се движат богатството и моќта.
Маркс и Енгелс во „Комунистичкиот манифест“ објаснија дека капиталистичкото општество е поделено на меѓусебно спротивставени класи, врз основа на нивниот однос кон средствата за производство. Капиталистичката класа е принудена да ја експлоатира работничката класа за да остварува профит и да остане конкурентна на пазарот. Затоа, произлезената концентрација на огромно богатство на едниот пол и беда на другиот не е грешка, туку е вродена карактеристика на системот. Спротивно на она што го верувале утописките социјалисти, владејачката класа не може да биде убедена доброволно да се откаже од ова во интерес на напредокот на целото човештво. Напротив, таа ќе направи сè што е потребно за да го зачува своето владеење.
Токму во овој контекст на класна борба Маркс и Енгелс ја развиле својата теорија за државата. Од нив разбираме дека „извршната власт на современата држава не е ништо повеќе од комитет за управување со заедничките работи на целата буржоазија“ (Маркс и Енгелс во „Комунистичкиот манифест“). Државата, во својата суштина, е инструмент на класно владеење и угнетување преку монопол врз насилството: „вооружени групи на луѓе“ ставени во служба на заштитата на сопственичките односи. И најважно, затоа, „работничката класа не може едноставно да ја преземе готовата државна машинерија и да ја користи за свои цели“, туку мора да ја „скрши“; таа не може да биде реформирана (Маркс во „Граѓанската војна во Франција“).
Објавени се милиони документи поврзани со Епстин. Уште милиони не се објавени. Неизбежно е дека постојат милиони кои воопшто не биле собрани, како и многу што биле уништени. И, секако, најчувствителните работи никогаш не биле ни запишани, туку останале како шепоти и тајни состаноци што никогаш нема да ја видат светлината на денот.
Она што го гледаме е густа мрежа на поврзаности. Финансиери, припадници на кралски семејства, политичари, милијардери, академици, научници и многу други се среќавале, соработувале, си отворале врати едни на други и се штителе меѓусебно. Документите ни покажуваат сложен екосистем на владејачката класа, не толку налик на машина или организиран заговор, туку повеќе на густа и беззаконита шума. Таа има свои добро изгазени патеки и вообичаени правци на движење. Но има и потемни, поскриени агли, населени со секакви отровни и опасни суштества.
Однадвор, ова може истовремено да изгледа и хаотично и кохерентно. Документите навидум ги потврдуваат и најдивите теории на заговор за група злоставувачи на деца која се собира на приватни острови за да управува со светот. Но во исто време, тие покажуваат измами, алчност, очај и произволност кај Епстин и неговите соработници, што не се вклопува во сликата за семоќен заговор.
И двете работи можат да бидат вистинити. Класата на Епстин не е обединета преку однапред договорен заговор, туку преку врски на заемна лична корист. И покрај нивните различни ставови, тие се движат кон заедничко разбирање преку споделена класна свест. Нивната огромна моќ и богатство создаваат заштитен прстен околу нив, кој формира средина на неказнивост, во која и најекстремните злоупотреби можат да бидат извршени без последици.
Документите на Епстин ни овозможуваат поблизок увид во тоа како владејачката класа се репродуцира и се одржува преку своите внатрешни односи и институции. Овој систем е дел од причината поради која таа е толку отпорна и издржлива како класа. Но истовремено, како што покажа скандалот предизвикан од разоткривањето на Епстин, тоа е и нешто што може фатално да ја поткопа кога светлината ќе продре во неговите длабочини.
Милијардерите
Епстин беше финансиер. Особено вешт во манипулирање со валутните пазари, префрлање пари преку граници и нивно сокривање од даночните власти.
Затоа не треба да изненадува што во документите на Епстин се појавуваат голем број милијардери. Тој одржувал блиски контакти со многу од најбогатите луѓе во светот. Некои од најголемите светски компании, како што се Гленкор, Аполо Глобал Менаџмент и Ротшилд Груп, ги користеле неговите услуги.
Документите ни даваат увид во светот на офшор даночните засолништа, клучен дел од животот на секој милијардер. Самиот остров на Епстин е дел од Американските Девствени Острови, кои имаат озлогласен даночен режим. Тој бил поврзан со банкари ширум светот, особено со швајцарски банки како Ротшилд, познати по своите строги закони за банкарска тајна.
За капиталистичката класа, кога станува збор за парите, границите не се важни, даноците се избор, а законитоста е споредна работа, особено во периодот по распадот на СССР, ерата на таканаречената глобализација. Со текот на времето, низ светот се развила мрежа на институции чија цел е зачувување на нивното огромно богатство. Поединци како Епстин им помагаат на милијардерите да се снајдат во таа мрежа, во замена за свој дел од профитот – една голема и задоволна фамилија на буржоаски паразити.
Дипломатите
Навигирањето низ валутните пазари, заобиколувањето санкции и избегнувањето даноци се меѓународни прашања. Затоа дипломатското знаење претставува вредна валута за финансиери како Епстин. Следствено на тоа, документите се преполни со дипломатски контакти.
Норвешките имиња се особено застапени. Тоа не е случајност. Норвешкиот естаблишмент внимателно го градел својот имиџ на дипломатска сила. Неговите амбасадори се широко почитувани, а нивната експертиза е многу барана.
Отсекогаш било така што капиталистичките политичари кои се претставуваат со беспрекорно чист имиџ често се лицемери. Во капитализмот, владеењето на правото е неопходно за конкурентските капиталисти да можат со доверба да инвестираат и тргуваат без страв дека ќе бидат измамени. Околу оваа потреба се создаваат илузии за светоста и правичноста на законот, иако во реалноста тој постојано се искривува и прекршува од богатите.
Се развила глобална поделба на трудот во која одредени држави, како скандинавските земји, Холандија, Белгија и Швајцарија, односно мали земји со ограничена империјалистичка улога, се специјализирале за ширење на овие илузии преку институции како Обединетите нации, човековите права, меѓународното право, разни форуми за дебата, Нобеловите награди и слично. Тие биле корисни за одржување на привидот на меѓународна правда во рамките на светскиот поредок предводен од американскиот империјализам, но нивниот сопствен просперитет секогаш зависел од понепријатните реалности на американската империјалистичка моќ.
Затоа присуството на дипломати од земји како Норвешка во документите е многу разоткривачко. Како учесници во светот на меѓународната дипломатија и преговори, тие собирале тајни. За човек како Епстин, тие тајни можеле да се разменат за услуги, да се претворат во профит преку пазарни шпекулации или да се искористат за уцени и манипулации.
Дипломатските контакти на Епстин допирале до самиот врв на Белата куќа, до руските и француските амбасадори, до Советот на Европа, како и до британската, саудиската, јеменската и индиската влада, меѓу многу други.
Некои од неговите најважни контакти биле израелски оперативци активни во странство, со кои имал заеднички деловни потфати и преку кои ги финансирал Израелските одбранбени сили (ИДФ) и израелски организации на доселеници.
Преку овие дипломатски контакти тој го олеснил функционирање на империјализмот. Во соработка со своите израелски врски продавал безбедносна инфраструктура и технологии на владите на Брегот на Слоновата Коска и Монголија. Заедно со еден милијардер од Обединетите Арапски Емирати се обидел да преземе контрола врз нигериските пристаништа. Ги користел своите врски во Венецуела за шпекулации со меѓународни нафтени обврзници.
Тој се наоѓал на пресечната точка меѓу извозот на финансиски капитал и меѓународната дипломатија. Можел да заработува како посредник што „средува работи“, но станал и доста богат благодарение на услугите што другите биле подготвени да му ги прават за да го негуваат своето пријателство со него. Документите ни откриваат како изгледа современиот империјализам во пракса, не преку војници на терен, туку преку банкари и амбасадори.
Државниците
Мрежата на Епстин се протегала подалеку од дипломатите, длабоко во срцето на државните институции и разузнавачките служби ширум светот.
Владејачката класа, преку својот државен апарат, користи луѓе како Епстин за да ја вршат нејзината валкана работа. За возврат, тие се заштитени. Кога кон крајот на 1980-тите беше откриено дека Епстин стоел зад најголемата измамничка шема во историјата на Соединетите Американски Држави, тој на мистериозен начин избегнал кривично гонење. Кога во 2008 година бил фатен како организира трговија со деца за сексуална експлоатација, поминал со минимална казна затоа што на американскиот обвинител му било кажано дека тој „ѝ припаѓа на разузнавачката заедница“.
Доколку навистина „ѝ припаѓал на разузнавачката заедница“, Епстин не работел исклучиво за некоја конкретна држава. Како и неговите милијардерски клиенти, ниту тој не бил особено заинтересиран за националните граници, освен како средство за спротивставување на луѓето едни на други, создавање конкуренција и извлекување профит од тоа.
Затоа бил пријател со десничарски идеолози како Стив Банон. Тој бил поддржувач на британскиот провокатор од културолошките војни, Томи Робинсон, како и на политичари поврзани со Брегзит, како Борис Џонсон и Најџел Фараж. Ги гледал како луѓе што создаваат нови можности за заработка за светската владејачка класа.
Како што напишал во една електронска порака до милијардерот Питер Тил, осврнувајќи се на Брегзит, тој забележал колку е тоа прекрасна работа за луѓе како него, кои можат да влезат и да го распродадат имотот на земјата за сопствена корист:
„Враќање кон трибализмот, спротивно на глобализацијата. Неверојатни нови сојузи. Ти и јас двајцата се согласивме дека дури и нултите каматни стапки се превисоки, и како што ти реков во твојата канцеларија, многу полесно е да најдеш нешто што е на пат кон пропаст отколку да ја најдеш следната добра зделка.“
Забелешките што ги споделил во електронска порака со поранешниот израелски премиер Ехуд Барак одат уште подалеку. Во нив има студена радост поради човечките трагедии кога тие можат да се претворат во можност за заработка: „Со граѓанските немири што експлодираат во Украина, Сирија, Сомалија и Либија, и со очајот на оние што се на власт, зарем ова не е совршено за тебе?“
Ехуд Барак одговорил воздржано: „Во извесна смисла си во право. Но не е едноставно тоа да се претвори во профит.“
Тука не станувало збор за политички принципи. Тоа бил само бизнис. Епстин можел да одржува пријателски односи со Банон, а истовремено и со „лев“ академик како Ноам Чомски. „Либерал“ или „конзервативец“, верник или атеист, не било важно, сѐ додека постоела можност за заработка.
Она што го покажуваат документите е начинот на кој државата е поврзана со владејачката класа преку посредници и „средувачи“ како Епстин. Во капитализмот постојат објективни сили и притисоци на пазарот, како и спротивставени интереси на државите. Но тие не лебдат над општеството како некакви безлични појави. Неизбежно создаваат поединци кои им даваат глас, ги насочуваат и, секако, заработуваат од нив. Епстин бил токму таква личност, опортунистички користејќи ги струењата на капитализмот и меѓународните односи.
Ништо од ова не било направено според сложен заговорнички план, барем така произлегува од документите. Епстин едноставно ги следел своите тесни интереси за пари, престиж и задоволства преку мрежите што ги изградил. Така функционира и целата капиталистичка класа, секој следејќи ги своите лични интереси. Во некои случаи тоа подразбира директна корупција на државни службеници, а Епстин несомнено бил вмешан во такви активности. Но во други случаи корупцијата е индиректна. Надворешните форми на демократската држава остануваат зачувани, но преку збирот од дејствија на богатите и моќните поединци, кои ги следат своите хаотични и лични интереси, државата постепено се обликува да работи во интерес на владејачката класа како целина.
Моделите
Државното разузнавање и меѓународните финансии не се сведуваат само на склучување договори. Тие подразбираат размена на услуги и создавање различни облици на влијание и притисок. Во таа смисла, исполираните политичари и блескавите милијардери се само еден чекор оддалечени од суровите гангстери и изопачените криминалци. Епстин се наоѓал токму на таа пресечна точка.
Заедничката историја на државата и организираниот криминал е долга и одбивна. И едните и другите користеле секс, љубовни стапици и компромитирачки фотографии за да вршат притисок врз сведоци, да регрутираат шпиони или едноставно да изнудуваат пари.
Џеј Едгар Хувер, првиот директор на ФБИ, наводно бил вмешан во вакви активности заедно со гангстери од Националниот криминален синдикат. Адвокатот Рој Кон, кој имал врски со Рејганови, Клинтонови, Трампови, директори на ЦИА и американски сенатори, исто така бил поврзуван со лица кои управувале со педофилски мрежи за сексуална експлоатација.
Сексот и уцената долго време претставувале валута меѓу криминалците, државните агенти и посредниците на милијардерите. Ова е вистинскиот морал на оние кои проповедаат „семејни вредности“ и „пристојност“.
Во рацете на Епстин, ова достигнало индустриски размери. Неговата мрежа за сексуална трговија се простирала низ целиот свет и добила привид на легитимност преку модната индустрија. Документите се полни со сопственици на модни агенции, ловци на таленти за модели и самите модели.
Контакти од финансискиот и банкарскиот сектор често му испраќале на Епстин информации за нови модни агенции во кои можел да инвестира или да ги преземе. Тој бил особено заинтересиран за Источна Европа, каде што кризата по падот на Советскиот Сојуз оставила многу ранливи жени очајни во потрага по работа.
На некој начин е речиси неизбежно една класа составена од конкурентски настроени поединци, кои постојано бараат начин да си наштетат едни на други, на крајот да се најде поврзана преку заведување и уцени.
Академиците и технолошките титани
За класата на Епстин, младите жени и девојки биле еден вид валута. Друга валута бил врвниот интелектуален свет околу академијата и технологијата. Најголемата поединечна група луѓе во документите се академици, кои Епстин ги користел за да ја збогати и зацврсти својата мрежа во владејачката класа.
Многу од првите врски на Епстин со академскиот свет дојдоа преку таткото на Гислејн Максвел, Роберт Максвел, кој беше пионер на списанијата со претплата кои ги заклучуваа научните истражувања зад платежни ѕидови (како и разузнавачки извор за израелскиот Мосад).
Епстин бил особено заинтересиран за академици и поединци кои работеле на границите на новите научни области, особено во технологијата. На пример, бил близок со научници кои први започнале да развиваат вештачка интелигенција. Одржувал тесни врски со раководителите на Мајкрософт, Гугл, Мета и Икс. Тоа му овозможувало пристап до вредни информации за потенцијални инвестиции, како и до интересни личности кои го зголемувале општествениот престиж на неговите забави и му обезбедувале влијание преку угледот што го уживаат реномираните научници.
Тој финансирал истражувања на универзитетите од Ајви лигата во Соединетите Американски Држави и бил именуван за гостин- научен соработник на Харвард. Само овој факт фрла светлина врз природата на финансирањето во академските институции. Тие се толку зависни од финансиски средства што прифаќаат пари од речиси секој богат поединец со сомнително минато, без да поставуваат премногу прашања.
Ова исто така го осветлува фактот дека највлијателните идеи во секое општество се идеите на владејачката класа. Богати поединци со врски кон меѓународниот капитал и државните структури можат да финансираат истражувања од нивни интерес. А документите покажуваат дека меѓу интересите на Епстин имало и ентузијазам за евгеника. Документите на Епстин илустрираат како навистина функционира врската што ги поврзува академиците со остатокот од владејачката класа.
Епстин не бил злобен гениј. Тој бил просечен човек со сосема обично потекло, кој случајно и со својот шарм успеал да се пробие до срцето на светската владејачка класа. Психологот Стивен Пинкер, еден од многуте научници што се собирале околу Епстин, го опишал како „интелектуален измамник“ кој „нагло ја менувал темата“ и „отфрлал забелешки со тинејџерски досетки“.
Можеби делумно тоа бил обид на Пинкер да го заштити сопствениот углед. Но доказите навистина укажуваат дека Епстин бил мрзелив и арогантен во своето размислување и пишување. Тешко е да се поверува дека многу од овие научници му го кажувале тоа директно. Веројатно и самиот Епстин ја чувствувал сопствената просечност и утеха наоѓал во тоа да се опкружува со интелектуални ласкавци кои ја прикривале таа внатрешна празнина.
Изгорете го до темел
Како просечен човек, тој собирал луѓе околу себе, но не стратешки. Како и остатокот од неговата класа, бил кратковид и алчен опортунист. Шпекулирал на финансиските пазари, со дипломатски и државни тајни, со сексуалната изопаченост и со интелектуалната љубопитност. Инвестирал во пазари и во луѓе без да знае дали тоа ќе му се исплати, но знаел дека ако доволно ја прошири својата мрежа и своето портфолио, на крајот ќе оствари добивка.
Епстин на крајот станал премногу моќен за сопственото добро. Неговата мрежа и неговото знаење станале премногу обемни, а тој станал самоуверен, арогантен и дрзок, што на крајот довело до неговиот пад. Но капиталистичкиот систем не може да опстане без луѓе како Епстин. Вистинското прашање е кој денес ја игра таа улога. Поради самата природа на системот, секогаш ќе постојат поединци кои ќе го пополнуваат просторот што тој некогаш го заземал.
Документите ни даваат увид во начинот на кој владејачката класа владее. Таа користи пари, дипломатија, разузнавачки служби, организиран криминал и универзитети за да го зачува своето богатство и моќ. Секој дел од системот е поврзан со илјадници нишки со секој друг дел. Државата, медиумите, судството и сите институции на капиталистичкото општество кои тврдат дека обезбедуваат „контрола и рамнотежа“, во реалноста се исто толку дел од овој корумпиран и распаднат систем. Тоа е мрачен и застрашувачки простор во кој е речиси невозможно да се навлезе.
Во статија за „Правда“ од 1918 година, насловена „Демократија и диктатура“, Ленин формулирал длабок теоретски увид. Дури и најдемократското општество, со уставотворни собранија и општи избори, останува диктатура на капиталот сѐ додека буржоазијата владее. Причината е што тоа е нивен систем, без оглед колку „демократски“ украси ќе му бидат додадени. Постојат безброј начини капиталот да се изземе од демократска контрола, а системот е создаден така што ги овозможува сите тие механизми. Она што Ленин го објаснил во теорија, документите на Епстин го покажуваат во пракса.
Гледајќи го сето ова се извлекува еден неизбежен заклучок. Оваа шума не може да биде излечена/реформирана. Таа е отруена од коренот па нагоре. Сечењето на неколку дрвја овде или засадувањето неколку цвеќиња таму нема суштински да промени ништо. Целата структура, целата владејачка класа и целиот систем, мора да бидат изгорени до темел.
